NUMER: 3 (9) / 2007

Wstęp

Dorota Rojszczak, Karolina Nawrocka, Marcin Jaworski, Piotr Śniedziewski
Staropolskie rozmaitości



W najnowszym numerze znajdują się teksty (zebrane i zredagowane przez Dorotę Rojszczak oraz Karolinę Nawrocką), które podejmują tematykę związaną z kulturą staropolską
.  Obok artykułów ściśle językoznawczych czy literaturoznawczych, publikujemy szkice, których autorzy korzystają z osiągnięć innych dziedzin nauki: historii, teologii, źródłoznawstwa czy kulturoznawstwa.

 

Szkice, rozprawy, interpretacje

Piotr Reiss
Leksykalne zapożyczenia rosyjskie w utworze "Horatius Flaccus w trudach więzienia moskiewskiego" Sebastiana Petrycego z Pilzna

Zająłem się najdawniejszym etapem w dziejach zapożyczeń z języka rosyjskiego (okresem dymitriad). Poszukując kolejnych dokumentów z tego okresu, sięgnąłem po dzieło pióra Sebastiana Petrycego z Pilzna.

 
Magdalena Kierkowicz
Kłamać, uwłaczać i oskarżać w dwóch staropolskich apokryfach. Konstrukcje z czasownikiem mowić

Nazywanie mówienia jest najczęstszym działaniem językowym w dwóch analizowanych przeze mnie tekstach staropolskich – Rozmyślaniu przemyskim oraz Sprawie chędogiej.

 
Dorota Rojszczak
Święty Augustyn w "Rozmyślaniu przemyskim"



Rozmyślanie przemyskie
nazywane jest „małą biblioteczką teologiczną średniowiecza”, ponieważ dostarcza najwięcej materiału do analiz i jako jedyne polskie dzieło średniowieczne tak wyraźnie i aprobatywnie odnosi się do nauki św. Augustyna.

 
Magdalena Przybylska
Żyd (i Judasz) w „Worku Judaszowym” Sebastiana Fabiana Klonowica


Wydany w roku 1600 Worek Judaszowy Sebastiana Fabiana Klonowica jest doskonałym źródłem, pozwalającym z bliska przyjrzeć się realiom dawnej Polski. W niniejszym szkicu postaram się pokazać, jak przedstawiano Żydów, by udowodnić, że Polska przełomu XVI i XVII wieku pozostawała w pewnym sensie „średniowieczna”. „Średniowieczna” w znaczeniu, jakie nadaje temu słowu Joshua Trachtenberg, który pisze o „«średniowieczu» jako epoce nie chronologicznej, a umysłowej”.

 
Karolina Nawrocka
Józef Wybicki o właściwym gospodarowaniu



Józef Wybicki znany jest ze swojego zaangażowania w sprawę narodową. Autor Mazurka żył w XVIII wieku, w czasach przełomowych nie tylko dla Rzeczpospolitej, ale i całej Europy. Do kwestii najbardziej drażliwych, a przy tym wymagających naprawy, należały stosunki społeczne i gospodarcze w kraju. Panujące od średniowiecza zależności feudalne i podziały społeczne w oblicwu przemian gospodarczych w Europie XVIII wieku zaczęły się dezaktualizować.

 
Jolanta Kusiak
Wokół mitów prapoczątku polskiej państwowości



„Obsesja” czy „fetysz” genezy
, nazwane znakomicie przez Marca Blocha uporczywe drążenia tekstów kultury, by sięgnąć „początków” (les origines), spełzały wielokrotnie na niczym, gdy zapominano o podstawowej prawdzie antropologicznej, iż „żadne zjawisko historyczne nie da się w pełni wytłumaczyć poza swoim czasem”.

 
Ewa Zielaskowska
Hipotekst, czyli Kochanowski w przestrzeni kultury



Prawdziwą popularność tekstom Jana z Czarnolasu przyniosło dopiero oświecenie. Nie tylko dzieła poety stanowiły skarbnicę cytatów; także jego biografia, postawa życiowa czy rodzinne strony okazywały się źródłem różnorakich inspiracji.

 
Kinga Zalejarz
Słownictwo bitewne jako element języka XVII-wiecznych rycerzy – o modelu archaizacyjnym Henryka Sienkiewicza (na przykładzie "Ogniem i mieczem")

Sienkiewicz odegrał dużą rolę w dziejach polskiego języka artystycznego jako twórca modelu archaizacji języka powieści historycznej. Chciałabym pokazać, jakie elementy wchodzą w skład tego modelu i szczegółowo omówić jeden z nich – słownictwo bitewne zastosowane w Ogniem i mieczem.

 

Eseje

Agnieszka Kwiatkowska
Przyboś a Kochanowski



Postać Kochanowskiego jest w poezji Przybosia symbolem całego dziedzictwa kulturowego
, znakiem literackiej tradycji. Przyboś próbuje zaistnieć w czarnoleskim drzewostanie, ale rad i swoją biografię zestawić z losami Kochanowskiego.

 

Recenzje

Jolanta Kusiak
Przeczytać na nowo w świetle rozumu




Grzegorz Raubo, Światło przyrodzone. Rozum w literaturze polskiego baroku, Wydawnictwo UAM, Poznań 2006.

 
Karolina Nawrocka
O monografii Piotra Pireckiego




Piotr Pirecki, Szkice o „Potrójnym” z Plauta Piotra Cieklińskiego. Pisarz i dzieło, Wydawnictwo Biblioteka, Łódź 2005.

 
Karolina Nawrocka
Na dalekiej Ukrainie...




Piotr Borek, Od Piławiec do Humania, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2006.

 
Ewa Zielaskowska
O monografii Markiza słów kilka



Bogdan Banasiak, Integralna potworność. Markiz de Sade - filozofia libertynizmu, czyli konsekwencje "śmierci Boga", Wydawnicto Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2006; wyd 2.:
Thesaurus, Wrocław 2006.

 
Michał Haake
Ku nowej Koiné?



Hermeneutyka i literatura - ku nowej Koiné,
pod red. Katarzyny Kuczyńskiej-Koschany i Michała Januszkiewicza, Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań 2006.

 
Stanisław Wójtowicz
Służąc dwóm panom



Stephen Greenblatt, Poetyka kulturowa, redakcja i wstęp K. Kujawińska-Courtney, Universitas, Kraków 2006

 
Agnieszka Markiewicz
Oblicza reportażu



Joanny Smól, Reportaż prasowy dla młodzieży. Studium pragmalingwistyczne,
„Poznańskie Studia Polonistyczne”, Poznań 2005.

 
Katarzyna Szewczyk-Haake
Wokół „Pastora” Hanne Ørstavik



Hanne Ørstavik, Pastor, tłum. M. Sibińska, Słowo/Obraz Terytoria,  Gdańsk 2006, seria Terytoria Skandynawii.

 

Felieton

Robert Panowicz
Diamenty są wieczne

Teatr jednego aktora, czyli Kevin Rowland i jego Dexy’s Midnight Runner

 

Polemiki

Małgorzata Kosmala
2007-09-14 22:37:26
Na marginesie artykułu Bartłomieja Krupy



Lektura artykułu Bartłomieja Krupy Poetyka powieści Marka Krajewskiego („Podteksty” nr 4 (6) / 2006), oprócz czytelniczej przyjemności, wywołała we mnie uczucie interpretacyjnego niedosytu.

 
Bartłomiej Krupa
2007-09-11 22:50:47
Odpowiedź na tekst Małgorzaty Kosmali



Zapoznając się z tekstem Małgorzaty Kosmali
powstałym na marginesie mojego artykułu o poetyce powieści Marka Krajewskiego, dosyć szybko stanąłem przed zagadką, czym w istocie Jej tekst jest.