NUMER: 2 (16) / 2009

Wstęp

Joanna Armatowska, Magdalena Przybylska, Piotr Pławuszewski
Literackie dialogi





W najnowszych
„Podtekstach” prezentujemy szkice poświęcone literackim dialogom ze sztukami plastycznymi, fotografią  i muzyką. Szczególnie istotnymi problemami są zatem korespondencja sztuk (na którą staramy się spojrzeć z wielu perspektyw) oraz intertekstualność. Pojawiają się także rozważania o pojętym bardzo dosłownie dialogu, jakim jest list.

 

Szkice, rozprawy, interpretacje

Alina Borkowska-Rychlewska
Żywioł i zatracenie - mit Don Juana w operze Mozarta





Mnogość artystycznych wcieleń Don Juana w sztuce europejskiej i odmienność ich kreacji odzwierciedla ewolucję motywu sewilskiego rozpustnika, podporządkowaną różnorodnym zapotrzebowaniom czytelników i teatralnej publiczności, kształtującej swe upodobania wedle zmiennych norm kulturowych.

 
Hanna Marciniak
Słowa i rzeczy: surrealistyczne kolaże Jindřicha Heislera w kontekście językowych utopii czeskiej awangardy




W czeskiej awangardzie i postawangardzie doszukać się można kilku różnych wariantów utopii językowej, których wspólną motywacją pozostaje idea „zaczynania od zera”, kompletnej restytucji i stworzenia nowego języka, bazującego na odmiennym kodzie niż werbalny język naturalny.

 
Danuta Maciejewska
"Ale cierpiałem dłużej, ale cierpiałem gorzej". Michał Anioł i Pieter Brueghel starszy w twórczości (i biografii) Aleksandra Wata


Nie są to Michał Anioł czy Pieter Brueghel starszy, z jakimi przyzwyczailiśmy się mieć do czynienia, lecz Michał Anioł i Pieter Brueghel starszy, którzy niejako przeżyli to, czego doświadczył Aleksandr Wat, to malarze, patrzący na świat oczyma poety. 

 
Magdalena Przybylska
Holendrzy Eugène’a Fromentina. O szkicu "Początek oraz cechy charakterystyczne szkoły holenderskiej"



Argumenty Fromentina są dyskursywną prezentacją kolejnych etapów mityzacji Holandii XVII wieku, przede wszystkim zaś jej sztuki. Zabiegu tego dokonuje krytyk na kilku płaszczyznach.

 
Jakub Fischer
Formy metafizycznego obrazowania w poematach Kaspra Twardowskiego



Wydaje się rzeczą szczególnie znamienną, że to właśnie jeden zmysł – mianowicie wzrok – tak bardzo zaważył na poetyckim obrazowaniu w staropolskiej poezji metafizycznej. Widzenie rzeczy i zjawisk: czy to w formie bezpośredniej, fizycznej i realnej, czy też wyobrażeniowej, fantazyjnej – to fundament wszelkiej działalności poetyckiej.

 
Marcin Telicki
O tym, że dzieci wiedzą lepiej i co z tego wynika dla sztuk wizualnych i literatury


Sztuka – zarówno wizualna, jak i słowna – nie może zapomnieć o odniesieniach zewnętrznych (kontekst) oraz indywidualnym nastawieniu (zainteresowania). Tylko żywo reagując na te dwa czynniki – jak dziecko rekonstruujące wciąż na nowo swój świat – będzie mogła podążać za tym, co z braku lepszego określenia nazywamy rzeczywistością.

 
Magdalena Huber
Korespondencja sztuk w szkołach ponadgimnazjalnych





Chcąc sprawdzić, jak realizowane jest nauczanie kontekstualne we współczesnej szkole ponadgimnzajalnej, przeprowadziłam badania w czterech szkołach tego typu.
Wybrałam wiersz Tetmajera Słońce, utwór Debussy’ego Preludium do „Popołudnia fauna” oraz obraz Kobieta z parasolką Moneta. Dzieła miały pokazać, że różnymi językami można mówić o impresjonizmie.

 
Piotr Goliński
Cytat w poezji Andrzeja Sosnowskiego




Sosnowski pozostawia ślad
, z którym czytelnik może zrobić, co tylko zechce,  takim śladem może być każdy cytat, a cytatem czy też odesłaniem, może być poza samym fragmentem tekstu również tytuł, motto, stylizacja itp.

 
Joanna Śliwińska
"Ach, jaka ta Litwosowa śliczna i miła!". Listy do Maryni z Szetkiewiczów Sienkiewiczowej




Marynia, Marytka, Mańcia, Miłek, Różanek – to tylko niektóre z określeń, jakich Sienkiewicz używał w stosunku do swej pierwszej żony. Maria z Szetkiewiczów, bo o niej mowa, na nowo przywróciła w życiu pisarza radość, szczęście i pogodę ducha.

 

Eseje

Joanna Klausa-Wartacz
Obecne ciało i (nie)obecna miłość. Barthes - Dostojewski




Dostojewski poszerza figurę dyskursu miłosnego Barthes’a, jaką jest „Samobójstwo”.  Autor Biesów daje śmierci substancjalną zwartość, przygotowuje dla niej odpowiednią oprawę – w końcu czyni przedmiot opowieści z emocji, których źródłem jest nieobecność.


 
Maria Wróż-Prusiewicz
Fotografia śmierci? Cypriana Norwida "Czarne kwiaty" i "Białe kwiaty", Michelangelo Antonioniego "Powiększenie"




W jaki sposób sfotografować obraz śmierci, która – według Cypriana Norwida – jest świadectwem przejścia, doświadczeniem transcendencji, dla Micheloangelo Antonioniego zaś – znakiem tajemnicy?

 
Joanna Wosińska
Twórczość Cypriana Norwida w kontekście europejskiego malarstwa religijnego




Warty uważniejszego potraktowania jest wpływ tradycji malarstwa religijnego (między innymi Tycjana, Rembrandta, Delaroche
’a) na twórczość Cypriana Norwida.

 

Recenzje

Marta Suchańska
Separacja Boga z człowiekiem - śladami judaizmu w filozofii XX wieku z Adamem Lipszycem




Adam Lipszyc,
Ślad judaizmu w filozofii XX wieku, Schorr – Fundacja im. Profesora Mojżesza Schorra, Warszawa 2009.

 
Marcin Matuszczak
Psychologia zbrodni, czyli raz jeszcze o Holocauście w świetle książki Jonathana Littela "Łaskawe"




Jonathan Littell, Łaskawe, przeł. Magdalena Kamińska-Maurugeon, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009.

 

Felieton

Polemiki