NUMER: 1 (19) / 2010

Wstęp

Joanna Armatowska, Magdalena Przybylska, Piotr Pławuszewski
Nowe "Podteksty" - w dobrej (małej) formie





Formą, która zdominowała nowy numer „Podtekstów”, jest… mała forma
. Wzięta pod lupę w trakcie ogólnopolskiej (a odbywającej się 10 czerwca 2009 roku w Poznaniu) konferencji doktoranckiej Małe formy w literaturze i kulturze, zawędrowała dziś do naszego pisma. Odnoszący się do niej blok tekstów, szeroko rozpięty zarówno w sferze podjętego tematu, jak i umiejscowienia go w momencie historii, dobrze oddaje intrygującą różnorodność kryjącą się za ogólnie brzmiącym hasłem: mała forma.

 

Szkice, rozprawy, interpretacje

Jakub Fischer
Poetyckie formy narracyjne w "Wirydarzu" Stanisława Grochowskiego. Problem tradycji, kontynuacji i innowacji



S
taropolską poezję metafizyczną rozpatrywać należy w szerokim kontekście o charakterze porównawczym – narodziła się ona bowiem w przestrzeni krzyżowania się wielu tradycji – m.in. średniowiecznej tradycji pieśni religijnej, potrydenckiej tradycji „pieśni do czytania”, późnorenesansowej pieśni pozaliturgicznej, jednocześnie korzystając z bogactwa, jakie oferowała nowa epoka – tym samym tworząc jedyną w swoim rodzaju poetykę, zespoły odwołań, konwencji, wzorów i motywów.

 
Marta Barańska
Kosmos pozytywistów. "Przy księżycu" Bolesława Prusa i "Niepoprawny" Elizy Orzeszkowej



Pozytywiści w swej dojrzałej i późnej twórczości wykroczą jeszcze dalej, jakby literacka eksploracja kosmosu nie zaspokajała ich potrzeb artystycznych i poznawczych. Wraz z tendencją do kreowania przestrzeni fantastycznych, nieistniejących w rzeczywistości empirycznej, rozszerzać się będzie spektrum gatunkowe ich tekstów.

 
Anna Jarmuszkiewicz
Zanotowane w sepii – obrazki, szkice, fotografie Bolesława Prusa



Patrząc na skutki wynalezienia fotografii z perspektywy antropologiczno-kulturowej, warto przyjrzeć się bliżej relacji, jak istnieje pomiędzy realizmem literackim i realizmem fotograficznym. Oddziaływanie jest wzajemne, choć to literatura była „pionierką” w tym względzie.

 
Magdalena Bednarek
Summa folkloru [1]





Zaliczana do nurtu chłopskiego twórczość Tadeusza Nowaka w naturalny sposób nasuwa skojarzenia z mitycznością, baśniowością, rytuałem i obrzędem.

 
Katia Vandenborre
Czy baśń jest małą formą narracyjną?




Niniejszy szkic stanowi próbę usytuowania baśni w kręgu małych form narracyjnych. Przynależność baśni do tej grupy wydaje się oczywista i bezsporna, niemniej jednak za zwodniczymi pozorami kryje się kłopotliwa problematyka literaturoznawcza.

 
Magdalena Drzewiecka
Polska baśń powojenna





Od wieków zajmowała ważne miejsce, stanowiąc o korzeniach narodu, jego odrębności i ciągłości.
Warto postawić sobie pytanie, jak przedstawiały się losy bajki magicznej w Polsce.

 
Anita Jarzyna
Komentarze do "zapapranej" pocztówki. O listach, które nadsyłał Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki i inni Kresowiacy



Zaplecze interesuje mnie jako fragment rozproszonej całości, wybór szkiców drukowanych w ciągu trzynastu lat w kolejnych numerach kwartalnika literackiego, wybór z całości rozpisanej na głosy, bo lubelski twórca pierwotnie występował jako jeden z kilku autorów „Poczty kresowej”.

 
Piotr Reiss
„Żaden uczynek dobry nie jest bez żadnej odpłaty” – exemplum i „ekonomia zbawienia”




Temat niniejszego tekstu stanowi swoiście ekonomiczny (czyli taki, który związany jest z handlem, kupiectwem i gospodarką) sposób postrzegania „ekonomii zbawienia” – „boskiej ekonomii”. Zjawisko to bardzo wyraźnie zauważalne jest w exemplach, jednak jego przykłady śledzić można w rozmaitych formach literatury religijnej i nie tylko.

 
Piotr Pławuszewski
Krótkie dystanse. O "Opowieściach sportowych" Mariana Promińskiego




Marian Promiński był prozaikiem, który pisarskiej autorefleksji nad tematyką sportową z pewnością nie uniknął. Kwestią, rzecz jasna, zupełnie odmienną pozostają twórcze konsekwencje owej refleksji.

 

Eseje

Anna Jarmuszkiewicz
Homo multiplex: upleciony ze sprzeczności. Podmiot graniczny w poezji Tadeusza Micińskiego (część II)




Czy Miciński „wielkim poetą był”? A może jest wręcz przeciwnie? To pisarz zbyt skomplikowany, palimpsestowo zapętlony, czy jednak nazbyt prosty, w tym aż oczywisty, a dodatkowo tylko manieryczny?

 

Recenzje

Piotr Szwed
Nowoczesność vs Leśmian, Schulz, Witkacy





Michał Paweł Markowski, Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Schulz, Witkacy, Universitas, Kraków 2007.

 
Aldona Szukalska
Bałkany mityczne





Robert D. Kaplan,
Bałkańskie upiory. Podróż przez historię, przeł. Janusz Ruszkowski, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2010.

 
Agnieszka Michniewicz
Rozpocząć "Makijaż" od demakijażu





Jerzy Jarniewicz,
Makijaż, Biuro Literackie, Wrocław 2009.

 
Anna Belter
Nie tylko dla dzieci





Piotr Sommer, Przed snem, Biuro Literackie, Wrocław 2008.

 
Aldona Szukalska
Spojrzenie wędrowca





Mileta Prodanović, Oko wędrowca. Notatki z podróży, przeł. Magdalena Petryńska, Pogranicze, Sejny 2008.

 
Magdalena Mróz
Wyobrazić sobie!





Seamus Heaney, Kolejowe dzieci, przeł. Piotr Sommer, Biuro Literackie, Wrocław 2010.

 

Felieton

Polemiki

Anastazja Śniechowska-Karpińska
2010-03-23 19:31:06
Lepszy rydz niż nic




Odpowiedź na recenzję
książki Między rozsądkiem a uczuciem. Twórczość literacka Elżbiety z Krasińskich Jaraczewskiej (1791 – 1832).