NUMER: 3 (5) / 2006

Wstęp

Marcin Jaworski, Piotr Śniedziewski
Kultura popularna




Jak złożyć numer pisma o kulturze popularnej? – pytanie wydaje się banalne. W kinowych salach pachnie popcornem, muzycy zakładają popelinowe koszule, popersi wyglądają z popstrzonych okładek albumów, pisarze popalają popularne, by na tym tylko poprzestać, i popatrują ku sieci, by popędliwie popchnąć w końcu Pope’a i Poego w objęcia popartu. No, skoro to jest wszędzie, to w czym tkwi problem?

 

Szkice, rozprawy, interpretacje

Saša Rakezić
Dlaczego Myszka Miki była rasistą?


O tym, że Rocznik Myszki Miki nr 3 to książeczka sensacyjna, przesądza fakt, iż pierwotnie opublikowana w Wielkiej Brytanii w wydawnictwie Dean and Son w 1932 roku, zawiera opowiadanie opisujące historię Myszki Miki i Mini, które są prześladowane przez ogarniętych szałem ludożerców -  ciemnoskórych tubylców przedstawionych według wszystkich zasad najgorszego rasistowskiego stereotypu

 
Iwona Grodź
Muśnięcie surrealizmu w „Rękopisie znalezionym w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa


Świat jawił się Wojciechowi Hasowi, podobnie jak surrealistom, w doznaniach, wrażeniach i drganiach. Nie było istotne poznanie czysto rozumowe, racjonalne. Dlatego wielokrotnie w filmach reżyser wychodził poza granice ludzkiej świadomości. Czasami w zejściu na „boczny tor” jaźni pomocna okazywała się literatura, którą adaptował, na przykład Rękopis znaleziony w Saragossie Jana Potockiego.

 
Wojciech Kudyba
Romans psychoterapeutyczny. Narodziny gatunku (uwagi na marginesie twórczości Paolo Coelho)


Jakim właściwie artystą jest Paolo Coelho?
Nie trzeba być wytrawnym smakoszem prozy, by rozpoznać podstawowe niedomagania warsztatowe pisarza. O atrakcyjności jego tekstów decydują, jak się zdaje, względy pozaartystyczne.

 
Agnieszka Kulik-Jęsiek
O pułapkach, fałszywym oku i poszukiwaniach...


Tadeusz Różewicz, stosując technikę kolażu literackiego, demaskuje poetyckie stereotypy, ale także współczesne tendencje sztuk wizualnych
do chaotycznego zestawiania ze sobą różnych elementów. W jego poetyckich wizjach pojawiają się także nawiązania do nurtów sztuki opartych na poetyce „dzieła otwartego”, na kolażu: konceptualizmu, hiperrealizmu, fotomontażu, happeninngu, a także pop-artu.

 
Agata Barełkowska
"Quentin Tarantino Szmaragdowej Wyspy"



Spektakle według kolejnych sztuk Martina McDonagha wzbudzają liczne kontrowersje, a jego sposób bycia, sam w sobie stanowiący teatralną kreację, sprawił, że wielu komentarzy doczekały się nie tylko jego dramaty, lecz również skandaliczne zachowania i niewybredne wypowiedzi.

 
Maciej Duda
Net gen(d)eracion, czyli o eskalacji symulakrów



Pozornie niewidoczna egzystencja homoseksualistów dziś odnajduje się na dwóch specyficznych terenach. Pierwszy to teren szeroko pojętych nauk humanistycznych, które przyjęły teorię gender i queer oraz umieściły ją w akademickim dyskursie. Drugi to przestrzeń wirtualna, dostępna dzięki rozwojowi techniki. I o niej słów kilka poniżej.

 

Eseje

Joanna Szwechłowicz
Wieszcz i pomarańcze

Trzeba przyznać, że Odessa i Krym nie są najgorszymi miejscami, do których surowe władze mogłyby wysłać krnąbrnego poetę. Po dusznym polsko-litewsko-żydowskim Wilnie, Odessa mogła być dla Mickiewicza szokiem.

 

Recenzje

Wojciech Hamerski
Recykling, ale zawsze fragment



Dobrze, że wśród ogromu namiętnych, pozbawionych dystansu publikacji poświęconych twórczości Sapkowskiego pojawiła się książka z literaturoznawczym pazurem – Geralt, czarownice i wampir. Recykling kulturowy Andrzeja Sapkowskiego autorstwa Katarzyny Kaczor (słowo/ obraz terytoria, Gdańsk 2006).

 
Stanisław Wójtowicz
Siedemnaście wątpliwości. Na marginesie rozdziału "Hip hop - subkultura globalna" z książki Ewy Kołodziejek "Człowiek i świat w języku subkultur"

Jako studenta filologii polskiej z jednej strony, a miłośnika hip hopu z drugiej, cieszy mnie każdy przejaw zainteresowania środowisk uniwersyteckich tą kulturą i z dużym zaciekawieniem sięgnąłem po książkę Ewy Kołodziejek Człowiek i świat w języku subkultur (Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2005).

 
Agnieszka Sakowicz
Modernistyczne miasto



To cenne dziś zjawisko, gdy na rynku księgarskim pojawia się książka, która wymaga wielokrotnej lektury. A tak właśnie trzeba czytać Modernizowanie miasta. Zarys problematyki w nowoczesnej literaturze polskiej (Universitas, Kraków 2003) Elżbiety Rybickiej, ponieważ od razu uderza nas wielość: wielość informacji, wielość wniosków, wielość cytowanych dzieł. Zderzamy się też  ze spójnością języka i treści: oto przykład jak pisać o modernizmie jego językiem...

 
Marcin Jauksz
Grzech Onana



Trudno zdecydować, gdzie powinno się rozpocząć pisanie o najnowszej książce Krzysztofa Rutkowskiego (Zakochany Stendhal. Dziennik wyprawy po imię, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2005), pisanie krytyczne, którego zadanie, jakże karkołomne, to przeniknąć chaos nawarstwień tej straceńczej „wyprawy po imię” jednego z najważniejszych pisarzy europejskich

 
Marcin M. Bogusławski
(Bio)władza a sprawa polska - notatki na marginesach


Mówiąc najogólniej – rzecz będzie o fenomenie władzy. Konkretyzując – o fenomenie władzy takim, jakim widzi go Jadwiga Staniszkis w swej najnowszej książce pod znamiennym tytułem O władzy i bezsilności (Wydawnictwo Literackie, Kraków 2006).

 
Katarzyna Szewczyk
Dlaczego warto czytać o Szwecji


Powieść Torbjörna Flygta Underdog (słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2006) może się spodobać dlatego, że dotyka uniwersalnych problemów – i to raczej z tej przyczyny, a nie z powodu powszechnego zainteresowania topografią Malmö sprzed trzydziestu lat, była tłumaczona na liczne języki.

 
Kornelia Kończal
Palmy w Warszawie


Celem Annette Dittert w Palmen in Warschau. Notizen aus dem neuen Polen (Palmy w Warszawie. Zapiski z nowej Polski, Köln: Kiepenheuer & Witsch, 2004) stało się przedstawienie niemieckiej publiczności nieznanego wschodniego sąsiada.

 
Małgorzata Kucharska
Świat jako księga


Kanwą spektaklu Paweł Passini uczynił „Dybbuka” Szymona An-skiego
(właściwie Szlojme Zejnwił Rappoporta) , folklorysty i pisarza żydowskiego, tworzącego po rosyjsku. Reżyser wzbogacił literacki pierwowzór fragmentami „Słownika chazarskiego” Milorada Pavicia i „Księgą pytań” Edmunda Jabesa.

 

Felieton

Robert Panowicz
"Diamenty są wieczne"




Jamajka i brytyjski folk? Każdy, kto usłyszałby takie zestawienie, uśmiałby się do łez, widząc w wyobraźni ciemnoskórego muzyka w dreadach, wygrywającego na gitarze smutne folkowe ballady zamiast gorącego, pulsującego reggae. A jednak nie wszystko jest tu takie śmieszne i z natury nieprawdziwe. Tym razem będzie to opowieść o płycie Bless The Weather Johna Martyna.

 

Polemiki